TORUŃ

Co za miasto!

Jedno z najstarszych w Polsce, gotycka perła wpisana na listę światowych zabytków UNESCO. Miasto, w którym rodzili sie ludzie ruszający świat z posad: Mikołaj Kopernik - astronom, który odkrył, że Ziemia kręci sę wokół Słońca; Thomas Soemmering - naukowiec, który zbudował poprzednika SMS-a czyli pierwszy telegraf na świecie; Fryderyk Skarbek - ekonomista i artysta, który odkrył, że kościec kobiety i mężczyzny się od siebie różnią; Samuel Bogumił Linde - człowiek, ktory napisał pierwszy słownik języka polskiego czy Bogusław Linda - aktor, ktory przewrócił do góry nogami polskie kino stając się pierwszym twardzielem naszego ekranu.

Właśnie - film! Mamy duże tradycje filmowe, swoje filmy kręcili tu nominowany do Oscara Jerzy Hoffman ["Prawo i pięść"] czy gwiazda filmu europejskiego Andrzej Seweryn ["Kto nigdy nie żył"]. Tu powstawały różne polskie filmy i seriale - w tym pierwsze sceny kultowego dla polaków filmu "Rejs" Marka Piwowskiego.

Stąd wywodzą się znani aktorzy polscy - wspomniany Bogusław Linda, dama polskiego ekranu Grażyna Szapołowska czy popularna aktorka telewizyjna i teatralna Małgorzata Kożuchowska. No i tu narodził się TOFIFEST.

Zapraszamy - poznajcie nasze miasto.

INFO o TORUNIU/INFO ABOUT TORUN

DOWNLOAD/ŚCIĄGNIJ

Strony o Toruniu:
TURYSTYKA TORUŃ [english] http://www.visittorun.pl
PORTAL PRZEWODNICKI - najpełniejsze źródło informacji o Toruniu: http://www.turystyka.torun.pl/
URZĄD MIASTA: http://www.um.torun.pl

HISTORIA TORUNIA

Historia Torunia sięga przełomu VIII i IX wieku. Wtedy w miejscu późniejszego Zamku Krzyżackiego powstał umocniony gród oraz osada targowa. Kilkaset lat później książę Konrad I Mazowiecki wystawił przywilej nadający Krzyżakom Ziemię Chełmińską. Pierwsi rycerze zakonni pojawili się na lewym brzegu Wisły w 1230 roku. Niebawem w okolicach dzisiejszej Nieszawy stanęła warownia. Rok później Krzyżacy przeprawili się przez rzekę. W 1233 roku Wielki Mistrz Zakonu Herman von Salza oraz jego namiestnik pruski mistrz krajowy Herman Balk wydali przywilej lokacyjny, na mocy którego nowy gród – Toruń otrzymał prawa miejskie. Po trzech latach miasto zostało przeniesione w górę Wisły w miejsce wcześniejszej osady słowiańskiej. W 1280 roku Toruń stał się członkiem wpływowego Związku Miast Kupieckich. W tutejszym Ratuszu Staromiejskim mieściło się archiwum Hanzy kwartału pruskiego.

W XIII i XIV wieku miasto było jednym z największych w Europie ośrodków handlowych (wywożono stąd towary leśne i miedź, przywożono śledzie, sól, korzenie, sukna). Toruń odwiedzali kupcy z Węgier, Rusi, Litwy, Skandynawii a nawet Bliskiego Wschodu zdążający głównie do Flandrii, Westfalii i Śląska. Toruński port wiślany przyjmował statki pełnomorskie. U schyłku XIV stulecia miasto przeżywało prawdziwy boom gospodarczy; zamieszkiwało je wówczas 13 tys. mieszkańców i po królewskim Krakowie było największym grodem ziem polskich. W owym czasie Toruń był jedynym emporium pośredniczącym w handlu między Polską a Europą Zachodnią, wielkim ośrodkiem sztuki artystycznej i rzemiosła. Tutaj budowano brukowane ulice kilkunastometrowej szerokości, murowane kamienice wysokie na pięć okien, monumentalne kościoły-fortece dające schronienie kilku tysiącom wiernych.

Olbrzymi ruch budowlany i ciągły napływ ludności sprzyjały rozwojowi wytwórczości niezbędnej do zaspokojenia rosnących potrzeb. Pierwsze toruńskie młyny pojawiły na przedzamczu. Jeszcze w XIII oddano do użytku cegielnię zakonną nad Strugą Toruńską, a zapewne w tym samym czasie lub niewiele później powstały co najmniej trzy następne cegielnie miejskie nad Wisłą. Wokół miasta rozrastały się przedmieścia, na których osiedlali się ubożsi rzemieślnicy: kołodzieje, garncarze, kowale, pszczelarze, tragarze - nazwy tych profesji znalazły odzwierciedlenie w nazwach ulic, dziś już nie istniejących. Obok portu - w pobliżu Bramy Klasztornej - działała stocznia, gdzie budowano mniejsze jednostki obsługujące handel rzeczny. Na terasach wiślanych, między miastem a Kaszczorkiem rozpościerały się winnice, należące do najbogatszych kupców. Miejscowa młodzież podróżowała po Europie, pobierając nauki w Getyndze, Monachium, Norymberdze, Padwie, Lejdzie, Bolonii. Tutaj robiło się prawdziwe interesy!

W 1457 roku Toruń stał się miastem królewskim. Panowanie Krzyżaków dobiegło końca. Dziewięć lat później w Dworze Artusa doszło do zawarcia drugiego pokoju toruńskiego, kończącego wojnę trzynastoletnią. Traktat likwidował państwo krzyżackie w dotychczasowej formie; z jego zachodniej części utworzono tzw. Prusy Królewskie, autonomiczną prowincję Królestwa Polskiego. Toruń otrzymał potwierdzenie dotychczasowych przywilejów, zyskał również tytuł królewski, stając się obok Gdańska i Elbląga jednym z trzech tzw. Wielkich Miast Pruskich. Miasto zyskało również szeroką autonomię i uprawnienia prawno-ustrojowe, stad też nazywane było często „samodzielną republiką mieszczańską”. Patrycjusze Torunia, Gdańska i Elbląga jako członkowie Rady Pruskiej na równi ze szlachtą Rzeczypospolitej mieli prawo zasiadania w sejmowych ławach. O potędze średniowiecznego Torunia niech świadczy fakt, że na wojnę z Krzyżakami torunianie przeznaczyli 200 tysięcy grzywien, czyli sumę równą 80-letnim dochodom budżetu ówczesnego Krakowa i 250-letnim Poznania!

19 lutego 1473 roku w jednym z domów przy ulicy św. Anny urodził się Mikołaj Kopernik, astronom, matematyk, ekonomista, autor dzieła „O obrotach sfer niebieskich”, jednej z najgłośniejszych i najbardziej doniosłych prac naukowych w dziejach świata.

Drugi w dziejach gwałtowny rozwój gospodarczy i kulturalny miasta nastąpił na przełomie XVI i XVII stulecia. Toruń nazywany był przez ówczesnych Królową Wisły. Miasto posiadało znaczny udział w handlu wiślanym, rozwijało się rzemiosło (sukiennictwo, złotnictwo), biło monety. Przez Toruń wiodły szlaki handlowe łączące Rosje i Litwę z Wielkopolską i Niemcami. Liczba mieszkańców wzrosła do ok. 20 tysięcy. Kwitło życie kulturalne i naukowe. W sławnym Gimnazjum Akademickim wykładali znakomici uczeni, których nie powstydziłby się renomowane uniwersytety. Gimnazjalna biblioteka pod względem ilości zgromadzonych woluminów dorównywała najsławniejszym i największym księgozbiorom europejskim. Tutaj wydawano pierwsze na świecie czasopismo naukowe – „Institutio literata”. W 1645 roku doszło do wydarzenia bez precedensu. Do miasta przybyli najsłynniejsi europejscy teologowie. Spotkanie znane jako Colloquium Charitativum miało na celu zbliżenie katolików z protestantami. I choć w trakcie obrad nie doszło do przywrócenia zgody między wyznaniami, Colloquium odbiło się szerokim echem w nękanej religijnymi konfliktami Europie.

W 1793 roku w wyniku rozbioru Rzeczypospolitej, kupiecki, pachnący piernikami, winem i zbożem Toruń przypadł Prusom, stając się miastem granicznym. Zmienne koleje fortuny (wojny napoleońskie) jeszcze przez kilkanaście lat dawały się mieszkańcom we znaki. Wreszcie na mocy ustaleń Kongresu Wiedeńskiego na przeszło sto lat Toruń trafił w granice państwa pruskiego.

W XIX wieku miasto zaczęli odwiedzać pierwsi turyści. Wielkim powodzeniem cieszyły takie osobliwości jak Krzywa Wieża, Dom Kopernika, okazały Ratusz Staromiejski. Toruń bardzo zaciekawił Napoleona Bonaparte, urzekł młodego Fryderyka Chopina. Miasto słynęło z neogotyckiej zabudowy podobnej do tej, jaką można spotkać choćby w Kolonii, Getyndze, Frankfurcie czy Strasburgu.

18 stycznia 1920 roku na wieży Ratusza Staromiejskiego zawisła biało-czerwona flaga. Po 127 latach Toruń znowu stał się polskim miastem, otrzymując godność stolicy województwa pomorskiego. Wyzwolony z ram fortyfikacji (w XIX wieku Toruń był jedną z największych europejskich twierdz.) wkrótce przeżył okres dynamicznego rozwoju; w ciągu dwudziestu kolejnych lat liczba ludności wzrosła ponad dwukrotnie, pojawiły się nowe rozwiązania urbanistyczne i architektoniczne. Z przedwojennej fortecy miasto przekształcało się stopniowo w nowoczesny ośrodek administracyjny i centrum życia kulturalnego. Powołano wiele urzędów, instytucji i biur o znaczeniu wojewódzkim. Uruchomiono rozgłośnię regionalną Polskiego Radia. W 1923 roku otworzono Książnicę Miejską, która przejęła na własność lub w depozyt, rozproszone dotąd zbiory starodruków i książek naukowych. Bardzo ważną rolę odgrywał w życiu kulturalnym miasta teatr, w którym w latach 1920-1939 wystawiono łącznie ok. 700 sztuk.

Po drugiej wojnie światowej Toruń stracił status miasta wojewódzkiego. Stał się za to miastem akademickim. 24 sierpnia 1945 roku Rada Ministrów wydała dekret o utworzeniu Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Toruńska Alma Mater odwołuje się do tradycji Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, a także Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, zlikwidowanych po wojnie. W ciągu swej ponad sześćdziesięcioletniej historii uczelnia stała się jednym z najważniejszych ośrodków naukowych i dydaktycznych w kraju. Na UMK studiuje obecnie ponad 40 tysięcy studentów. W latach 1967-1973 uniwersytet zyskał nowoczesną bibliotekę, nowe budynki dydaktyczne i mieszkalne dla studentów oraz gmach rektoratu w nowo pobudowanym miasteczku akademickim na Bielanach. Infrastruktura uczelniana jest do dzisiaj rozwijana.

W 1975 roku w wyniku reformy administracyjnej, Toruń ponownie stał się siedzibą władz wojewódzkich. Jednak sytuacja ta jedynie w niewielkim stopniu wpłynęła na dalszy rozwój miasta. Znacznie ważniejsze okazały się przemiany polityczne, do których doszło po 1989 roku. W latach 90. miasto zaczęło odzyskiwać rangę poważnego ośrodka kulturalnego - okrzepły odbywające się w Toruniu międzynarodowe festiwale teatralne i filmowe, wzrosła rola Torunia na mapie turystycznej kraju i Europy. Swego rodzaju ukoronowaniem działań władz miejskich w tej dziedzinie jest fakt wpisania Torunia do rejestru Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO w 1997 roku

W roku 1999 weszła w życie kolejna reforma administracyjna kraju. Z dotychczasowych 49 województw utworzono 16, a Toruń i województwo toruńskie, wraz z bydgoskim i włocławskim, wszedł w skład województwa kujawsko-pomorskiego. W nowym układzie administracyjnym Toruń stał się jedną z dwóch stolic regionu; swoją siedzibę mają tu władze samorządu województwa.

Toruń dzisiaj to miasto tętniące życiem. Wśród gotyckich murów i fos miejskich odbywają się wielkie i mniejsze widowiska plenerowe. W średniowiecznych basztach nadal mieszkają ludzie. W komnatach pokrytych unikatowymi polichromiami pracują urzędnicy i bankowcy. Goście toruńskich restauracji zasiadają pod renesansowymi sklepieniami. Turyści odkrywają uroki staromiejskich uliczek. Dzień i noc rozbrzmiewa muzyka. Pełen gwaru Rynek pozostaje najpopularniejszym miejscem spotkań. Toruńskie puby i winiarnie otwarte są do ostatniego klienta. Toruń to miasto, w którym odbywa się Międzynarodowy Festiwal Teatralny „Kontakt”, Festiwal Muzyki i Sztuki Krajów Bałtyckich „Probaltica”, Międzynarodowy Letni Festiwal „Toruń - Muzyka i Architektura”, Toruński Festiwal Filmowy TOFIFEST, Jazz Od Nowa Festival, Artus Jazz Festival, Toruński Festiwal Nauki i Sztuki. Wyliczać można by jeszcze długo. To jest właśnie nasze miasto!

Tekst wg. danych ze strony WWW.TORUN2016.EU

„Toruń przepięknymi budowlami i dachami z cegły palonej lśniącymi tak znamienity, że nic mu chyba pięknością, położeniem i blaskiem świetnym dorównać nie zdoła”
Jan Długosz, Historiae Polonicae Liber I, 1450 r.